Câu hỏi đặt ra là, vì sao Iran không sụp đổ trong vài tuần như nhiều người từng dự đoán? Và nước này còn nắm giữ những quân bài gì? Vào ngày 26/4 vừa qua, Chủ tịch Quốc hội Iran Ghalibaf đã đăng trên mạng xã hội một danh sách các “lá bài kinh tế” trong đàm phán Mỹ – Iran, đồng thời khẳng định Tehran vẫn còn giữ những “lá bài chủ chốt” chưa được sử dụng. Điều này ngay lập tức gây ra một làn sóng tranh cãi trong cộng đồng quốc tế: sau tên lửa, máy bay không người lái và phong tỏa đường vận chuyển, thứ thực sự là “át chủ bài” của Iran nằm ở đâu?
Có lẽ câu trả lời không phải trên vùng đất bị chiến tranh tàn phá, mà nằm sâu dưới đáy tối của Vịnh Ba Tư. Hồi cuối tháng 3, để đáp trả tối hậu thư 48 giờ của Mỹ, Hội đồng Quốc phòng Iran đã tuyên bố sẽ cắt đứt các tuyến vận tải và đường dây liên lạc trên Vịnh Ba Tư nếu bờ biển hay các đảo của nước này bị tấn công. Điều đáng chú ý là bên cạnh các tuyến dầu mỏ, Iran đặc biệt nhấn mạnh đến “đường dây liên lạc” – thứ được nâng lên tầm chiến lược ngang hàng với các tuyến vận tải biển.
Theo dữ liệu, ít nhất 17 tuyến cáp ngầm xuyên qua Biển Đỏ và vùng Vịnh Oman, kết nối lục địa Á-Âu. Riêng khu vực eo biển Hormuz và phía tây Biển Đỏ chiếm khoảng 18% lưu lượng dữ liệu toàn cầu, là xương sống cho tài chính và thương mại quốc tế. Các trung tâm dữ liệu, cụm điện toán AI và dịch vụ internet tốc độ cao của những nước như UAE, Ả Rập Xê Út, Qatar phụ thuộc rất lớn vào mạng lưới cáp quang dày đặc dưới đáy biển eo Hormuz. Nếu những sợi cáp này bị cắt, hậu quả sẽ vô cùng nghiêm trọng: điện toán đám mây, giao dịch tài chính, liên lạc xuyên biên giới, thậm chí cả ngành AI đang bùng nổ ở khu vực vùng Vịnh có thể bị gián đoạn ngay lập tức.
Thực tế, cáp ngầm dưới biển vận chuyển khoảng 99% dữ liệu internet toàn cầu, nhưng lại rất dễ bị tổn thương. Bất kỳ quốc gia hay tổ chức nào có tàu ngầm, thợ lặn, thậm chí chỉ một chiếc neo nặng cũng có thể phá hủy chúng. Phiến quân Houthi từng vô tình làm đứt ba sợi cáp ngầm ở Biển Đỏ khi tấn công tàu buôn hồi đầu năm 2024, chỉ riêng sự cố đó đã làm gián đoạn 25% lưu lượng dữ liệu giữa châu Á và châu Âu.
Với Iran, lợi thế bất đối xứng nằm ở chỗ nước này sở hữu một hạm đội tàu ngầm mini cùng lực lượng đặc nhiệm người nhái, rất phù hợp để tìm và cắt cáp liên lạc trong vùng biển phức tạp của Vịnh Ba Tư. Tấn công cáp ngầm vừa khó truy tìm, vừa gây thiệt hại lớn, thậm chí có thể nhanh chóng tạo ra hoảng loạn tài chính toàn cầu. Trong khi đó, với quân đội Mỹ, việc bảo vệ hàng nghìn km cáp ngầm gần như là nhiệm vụ bất khả thi.
Có thể thấy, dưới áp lực tối đa từ Mỹ và Israel, Iran đang tìm cách kiểm soát tình hình bằng những biện pháp phi truyền thống. Và rất có thể, ông Trump đã phần nào đánh giá thấp khả năng cũng như những “con bài tẩy” mà Tehran vẫn còn cất giấu.
