Menu chuột phải là một trong những tính năng quan trọng nhất trên Windows. Người dùng gọi nó liên tục để sao chép, đổi tên, xóa, giải nén, xem thuộc tính hoặc mở tệp bằng ứng dụng khác. Một độ trễ nhỏ hay lựa chọn đặt sai vị trí có thể trở thành sự khó chịu lặp lại hàng chục lần trong ngày.
Windows 11 từng ra mắt menu chuột phải mới để giải quyết thiết kế dài và lộn xộn của Windows 10. Sau năm năm, Microsoft phải thừa nhận trải nghiệm này đã trở nên “chậm và rối”, đồng thời đưa một phần cách sử dụng quen thuộc của phiên bản cũ trở lại.
Trên Windows 11 hiện nay, menu xuất hiện đôi lúc chưa đồng nghĩa nó đã sẵn sàng để dùng. Các lựa chọn từ ứng dụng có thể tiếp tục được tải, khiến danh sách dịch chuyển và người dùng bấm nhầm vào mục vừa xuất hiện dưới con trỏ.
Microsoft hiện đang thử nghiệm một thiết kế nhỏ hơn, mở nhanh hơn và cho phép mỗi người tự quyết định nội dung sẽ xuất hiện. Đây là thay đổi đáng chú ý với một thao tác tưởng nhỏ nhưng được sử dụng vô số lần mỗi ngày.
“Giải pháp” của Windows 11 mắc lại căn bệnh cũ
Năm 2021, Microsoft từng chỉ ra hàng loạt vấn đề trên menu chuột phải của Windows 10. Danh sách tùy chọn đã phát triển thiếu kiểm soát suốt nhiều năm, các lệnh ít dùng nằm xen giữa thao tác phổ biến, còn nội dung do ứng dụng bên thứ ba thêm vào không tuân theo cách sắp xếp thống nhất.
Những lệnh quen thuộc như Cut, Copy, Paste, Rename và Delete cũng nằm xa vị trí con trỏ. Một số tiện ích mở rộng hoạt động trực tiếp trong tiến trình File Explorer, có khả năng ảnh hưởng đến hiệu năng và độ ổn định. Microsoft khi đó xem thiết kế mới trên Windows 11 là cách giải quyết những hạn chế này.
Windows 11 đưa các thao tác chính lên một hàng biểu tượng nằm ngang, gom tùy chọn của ứng dụng theo trật tự rõ ràng hơn và giữ mục “Show more options” để mở lại menu kiểu Windows 10. Cách làm giúp giao diện trông hiện đại, nhưng đồng thời buộc người dùng bấm thêm một lần nếu chức năng cần tìm chưa được ứng dụng chuyển sang hệ thống mới.
Menu chuột phải lộn xộn của Windows 11
Theo thời gian, ngày càng nhiều ứng dụng đưa lệnh của mình vào menu. Những mục như Ask Copilot, Edit with Notepad, Paint, Photos hay Clipchamp có thể xuất hiện sau lúc cửa sổ đã mở, khiến vị trí các lựa chọn phía dưới thay đổi. Vấn đề không chỉ nằm ở cảm giác chậm mà còn có thể dẫn đến thao tác nhầm.
Trong thông báo ngày 17/8, Microsoft viết:
“Theo thời gian, menu trở nên lộn xộn và chậm chạp. Chúng tôi nhận thấy cần rút ngắn đáng kể khoảng thời gian từ lúc nhấp chuột phải đến khi menu hoàn toàn sẵn sàng để sử dụng.”
Microsoft không trực tiếp tuyên bố toàn bộ Windows 11 kém Windows 10. Tuy nhiên, với riêng menu chuột phải, sự so sánh gần như không thể tránh khỏi. Thiết kế mới từng được tạo ra để khắc phục tình trạng dài, rối và ảnh hưởng hiệu năng của phiên bản cũ, nhưng cuối cùng lại phát sinh những vấn đề tương tự và có thể phản hồi chậm hơn.
Cách bố trí quen thuộc từ Windows 10 trở lại
Phiên bản mới giảm số lượng lệnh xuất hiện ngay ở lớp đầu tiên. Theo Microsoft, sự tinh giản này không chỉ làm menu ngắn hơn mà còn giảm lượng công việc hệ điều hành phải xử lý mỗi lần người dùng nhấp chuột phải, bởi mỗi tiện ích mở rộng của ứng dụng đều có thể làm tăng thời gian tải.
Điểm thay đổi quan trọng là mục “Customize menu” ở cuối danh sách. Tùy chọn này mở trang cài đặt mới tại Personalization > Context menu, cho phép bật hoặc tắt riêng từng lệnh tích hợp như Send to, Print, Create shortcut, Copy as path và Rotate image.
Menu chuột phải mới trên Windows 11 bổ sung mục “Customize menu”, cho phép người dùng kiểm soát các lệnh và tiện ích ứng dụng xuất hiện trong danh sách. Ảnh: Windows Latest.
Các tiện ích do ứng dụng cài thêm cũng không còn mặc nhiên chen vào danh sách chính. Người dùng có thể cho chúng xuất hiện trực tiếp, gom vào menu phụ hoặc ẩn hoàn toàn. Những người không cần các lệnh từ Notepad, Paint, Photos hoặc phần mềm khác vì thế có thể loại chúng khỏi menu mà không phải gỡ ứng dụng.
Ở thiết kế mới, Microsoft cho phép chuyển nhóm biểu tượng nói trên thành các dòng lệnh có chữ và xếp theo chiều dọc. Đây chính là cách trình bày quen thuộc của Windows 10. Người dùng có thể đọc trực tiếp “Cut”, “Copy” hay “Paste” mà không phải ghi nhớ ý nghĩa của từng biểu tượng. Tùy chọn này không đưa toàn bộ menu cũ trở lại, nhưng khôi phục một phần trải nghiệm từng bị loại bỏ khi Windows 11 ra mắt. Ảnh: Windows Latest
Các lệnh liên quan đến dịch vụ lưu trữ đám mây có thể được tách thành khu vực riêng, còn Properties được chuyển xuống cuối danh sách. Mục “Show more options” vẫn tồn tại để mở giao diện cũ cho những phần mềm chưa hỗ trợ hệ thống menu hiện đại, trong đó có một số công cụ lâu năm như 7-Zip.
Windows Latest cho biết menu mới phản hồi gần như tức thời trong thử nghiệm trên một máy cấu hình thấp. Tuy nhiên, đây mới là trải nghiệm trên một thiết bị cụ thể, chưa đủ để bảo đảm mức cải thiện giống nhau trên mọi máy tính.
Thao tác chuột phải mớii đã rất nhanh.
Thiết kế mới đang được Microsoft triển khai từng đợt cho Windows Insider thông qua Experimental Build 26340.9212. Ngay cả người đã cài bản thử nghiệm cũng có thể chưa nhận được tính năng, còn máy tính sử dụng Windows 11 ổn định sẽ phải chờ thêm.
Lần chỉnh sửa này chưa biến menu chuột phải thành bản sao hoàn toàn của Windows 10. Microsoft giữ lại giao diện hiện đại nhưng trả cho người dùng quyền lựa chọn cách sắp xếp và nội dung hiển thị. Sau năm năm tìm cách cải tiến một thao tác vốn rất quen thuộc, giải pháp mới của Windows 11 lại mang theo không ít bài học từ chính phiên bản tiền nhiệm.
