Theo Công an tỉnh Đồng Tháp, nếu như trước đây, các đối tượng lừa đảo thường tập trung thăm dò mật khẩu, đánh cắp mã OTP hoặc lừa nạn nhân tự tay chuyển tiền, thì hiện nay đã xuất hiện thủ đoạn tinh vi hơn nhiều: chiếm quyền điều khiển camera trên chính chiếc điện thoại của nạn nhân, để đánh lừa bước xác thực sinh trắc học (quét khuôn mặt) – vốn được xem là “lá chắn cuối cùng” bảo vệ giao dịch chuyển tiền.
Thủ đoạn hoạt động như thế nào?
Đối tượng không cần tấn công trực diện vào hệ thống bảo mật của ngân hàng. Thay vào đó, chúng nhắm vào chính chiếc điện thoại của nạn nhân trước khi lệnh chuyển tiền được thực hiện. Thủ đoạn chỉ phát huy hiệu quả trên những thiết bị đã bị bẻ khóa (jailbreak đối với iOS, root đối với Android) hoặc đã bị nhiễm mã độc thông qua các ứng dụng, đường link không rõ nguồn gốc.
Khi thiết bị đã bị kiểm soát, vào đúng thời điểm ứng dụng ngân hàng yêu cầu quét khuôn mặt để xác nhận giao dịch, phần mềm độc hại sẽ can thiệp, ngăn không cho ứng dụng nhận hình ảnh thật từ camera. Thay vào đó, nó chèn vào một đoạn dữ liệu khuôn mặt hoặc video đã được thu thập, chuẩn bị sẵn từ trước để “qua mặt” bước kiểm tra, khiến hệ thống tưởng rằng chính chủ tài khoản đang thực hiện giao dịch. Từ đó, đối tượng có thể âm thầm thực hiện các lệnh chuyển tiền trái phép mà nạn nhân không hề hay biết.
Cần phải làm gì để tự bảo vệ thông tin và tài khoản cá nhân?
Trước thủ đoạn nêu trên, mỗi người dân, đặc biệt là người thường xuyên sử dụng ứng dụng ngân hàng trên điện thoại di động, cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa sau:
– Không tự ý bẻ khóa điện thoại. Việc bẻ khóa thiết bị vô hiệu hóa các lớp bảo vệ mặc định của hệ điều hành, tạo điều kiện để mã độc dễ dàng can thiệp, chiếm quyền camera và bộ nhớ máy.
– Chỉ cài đặt ứng dụng từ nguồn chính thức. Tuyệt đối chỉ tải ứng dụng từ Google Play Store hoặc Apple App Store; không cài file APK trôi nổi, không rõ nguồn gốc; không bấm vào các đường link lạ được gửi qua tin nhắn SMS, Zalo, Messenger hay các nền tảng mạng xã hội khác.
– Thường xuyên kiểm tra quyền truy cập ứng dụng trên máy. Rà soát định kỳ các ứng dụng đang được cấp quyền sử dụng camera, micro hoặc quyền hỗ trợ tiếp cận hệ thống; mạnh dạn tắt quyền truy cập camera đối với những ứng dụng không thật sự cần thiết.
– Cập nhật hệ điều hành và ứng dụng ngân hàng thường xuyên. Các bản cập nhật không chỉ vá lỗi bảo mật mà còn tích hợp thêm công nghệ phát hiện giả mạo tiên tiến hơn, giúp phòng ngừa thủ đoạn mới hiệu quả hơn.
– Bảo mật dữ liệu khuôn mặt và thông tin cá nhân. Hạn chế đăng tải hình ảnh, video quay cận mặt với độ nét cao hoặc để lộ thông tin căn cước công dân trên mạng xã hội, tránh để đối tượng xấu thu thập, sử dụng làm dữ liệu dựng hình ảnh, video giả mạo (deepfake) phục vụ mục đích lừa đảo.
– Về phía các tổ chức tín dụng, hiện nay nhiều ngân hàng đã triển khai thêm cơ chế phát hiện sự sống (liveness detection) nhằm phân biệt người thật đang thực hiện xác thực tại thời điểm giao dịch với hình ảnh, video được dựng sẵn. Đây là lớp bảo vệ quan trọng, tuy nhiên biện pháp kỹ thuật từ phía ngân hàng chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng với ý thức tự bảo vệ của mỗi người dùng, bởi lỗ hổng lớn nhất trong thủ đoạn này lại nằm ở chính thiết bị đầu cuối trong tay người dùng.
Trong thời đại công nghệ số, chiếc điện thoại thông minh không chỉ là công cụ liên lạc mà đã trở thành “chiếc ví điện tử” chứa đựng cả tài sản của mỗi người. Bảo vệ chiếc điện thoại chính là bảo vệ tài khoản, bảo vệ tài sản của chính mình và gia đình. Tội phạm công nghệ cao luôn thay đổi thủ đoạn từng ngày, do đó ý thức cảnh giác, thói quen sử dụng thiết bị an toàn của mỗi người dân chính là “lớp bảo mật” quan trọng nhất, không công nghệ nào có thể thay thế được.
Khi phát hiện điện thoại có dấu hiệu bất thường (hao pin nhanh, tự động cấp quyền lạ, xuất hiện ứng dụng không rõ nguồn gốc) hoặc nghi ngờ tài khoản ngân hàng bị xâm nhập, người dân cần nhanh chóng liên hệ tổng đài chăm sóc khách hàng của ngân hàng để khóa tài khoản kịp thời, đồng thời trình báo ngay đến cơ quan Công an nơi gần nhất để được hỗ trợ, xử lý.
