[Ai cũng chơi được mâm than] Tìm hiểu cơ bản về kim cartridge MM và MC

AudioLAB chính thức khởi động series: “Ai cũng chơi được mâm than” nhằm chia sẻ những kiến thức cơ bản về cấu tạo, nguyên lí hoạt động, cách set-up, những vấn đề liên quan đến thú chơi đĩa vinyl. Sau series này, hy vọng anh em có thể tự tin với lượng thông tin cơ bản để có thể hiểu, tự chơi, cân chỉnh và chọn cho mình một cấu hình mâm than tối ưu nhất. Video đầu tiên sẽ về kim cartridge, thiết bị đầu tiên nhận âm thanh trong chuỗi tín hiệu analog.​

Nếu bạn là một người đang quan tâm về mâm than, bạn là một người muốn chơi mâm than ở phân khúc phổ thông thì đây là một điều khá dễ dàng vì hiện nay có rất nhiều mẫu mâm than giá rẻ được trang bị sẵn tất cả mọi thứ từ kim cho tới tay cần đã được cân sẵn và thậm chí có luôn cả bluetooth để chơi trực tiếp, gần đây thì có mẫu TEAC TN-280BT hoặc 180BT. Nhưng nếu bạn muốn chơi theo phong cách của một audiophile thực thụ mà bạn lại là một audiophile mới nhập môn thì Audiolab xin chia sẻ đến các bạn tất cả về mọi thứ có trên một mẫu mâm than từ phần kim, tay cần, phần đế và cách để lắp đặt, cách làm cho mâm than hoạt động cũng như tính năng của từng bộ phận qua series ngày hôm nay.

Một chiếc mâm than hoàn thiện sẽ gồm có phần mâm plane, plater, tay cần hay còn gọi là turn ant và phần kim được gắn sẵn trên headsell. Audiolab sẽ giới thiệu về phần kim trước, còn tay cần, mâm đế và plater hãy đón xem vào phần sau.

Về phần kim ở phân khúc giá rẻ thì sẽ có Audio Technica hay là Denon, ở phân khúc cao hơn sẽ có Ortofon, chẳng hạn như Audiolab hiện có ở đây là một chiếc kim có tầm giá hơn 100 triệu nhưng đặc điểm chung của những mẫu kim dù là cơ bản hay cao cấp thì sẽ có những thành phần cấu tạo giống nhau như kim cao cấp sẽ có những phần xịn hơn, đắt hơn và bổ sung thêm một số thứ.

Các loại kim phổ thông​

Trên thị trường hiện nay sẽ có kim MM (Moving Magnet) và kim MC (Moving Coil), gần đây vừa có thêm một mẫu kim mới đến từ DS Audio chính là kim Optical và đã được giới thiệu tại Hi-end show ở Sài Gòn đợt vừa rồi. Khi nghe đến kim Optical thì chúng ta tưởng đó là một mẫu kim Digital nhưng thực tế vẫn là kim tạo ra âm thanh từ những rung động cơ học nên vẫn sẽ tạo ra âm thanh Analog chứ không phải Digital.

Quay lại với kim MM và kim MC thì mẫu kim này vẫn có những thành phần cơ bản rất giống nhau. Nhìn vào mẫu kim từ phần tay cần của TEAC thì đây là cây kim thường thấy, bên ngoài sẽ có các pin để kết nối tới phần headshell và từ phần headshell này sẽ kết nối đến phần tay cần, các đầu trấu kết nối ở đây. Tiếp theo là phần thân vỏ bên ngoài được làm bằng nhựa hoặc kim loại tùy theo từng kim. Sau đó là đến đầu kim có 2 thành phần chính gồm phần Cantilever và phần đầu kim Stylus, phần Cantilever này được cấu tạo từ brom hoặc nhôm hay thậm chí là ruby, kim cương tùy theo phân khúc giá của những mẫu kim, mẫu kim nào càng đắt tiền thì sẽ sử dụng những vật liệu càng tốt, hoặc những mẫu kim có phần Cantilever làm từ kim loại rỗng thì bên trong ruột sẽ được bổ sung thêm một thành phần giúp cho kim cứng hơn nhưng vẫn phải đảm bảo trong lượng nhẹ để kim không gây ra nhiều áp lực xuống phần mâm than, đĩa than. Phần đầu Stylus nói đơn giản là phần đầu kim, thường được gắn lên một hạt kim cương nhân tạo và có nhiều hình dạng mày khác nhau, có thể là mày đầu nhọn hoặc mày hơi bầu tùy theo từng hãng và từng loại.

Cấu tạo của kim MM/ MC​

Về cấu tạo cơ bản bên trong của kim MM và MC thì cũng hoàn toàn giống nhau, đều có một cuộn dây và nam châm, khi cho kim xuống đĩa thì rãnh đĩa sẽ tác động vào phần kim Stylus tạo nên rung động giữa nam châm và cuộn dây từ đó sinh ra hiện tượng cảm ứng điện từ tạo ra dòng điện nhỏ và có âm thanh, sau đó thông tin này sẽ được đưa tới mono khuếch đại lên và sẽ đi tới preamp, đi tới pound rồi kích ra âm thanh ở trên loa.

Tuy nhiên vẫn có sự khác biệt giữa kim MM và MC, đối với kim MM thì MM viết tắt của từ Moving Magnet, phần nam châm của kim MM sẽ là phần rung động. Phần nam châm trên kim MM sẽ được gắn với phần cuối của Cantilever trên kim MM và khi phần Cantilever va chạm với rãnh dưới mâm than thì sẽ rung động và tạo ra dòng điện cảm ứng trong cuộn dây. Kim MC thì sẽ ngược lại, phần cuộn dây của kim MC sẽ được gắn vào phần Cantilever và trong quá trình đọc những rung động của rãnh đĩa thì cái ống sẽ lắc xung quanh nam châm bên trong tạo ra hiện tượng cảm ứng điện từ. Nói chung cơ chế hoạt động giống nhau nhưng cơ chế rung động thì 2 kim này khác nhau. Bởi vì phần nam châm của kim MC gắn vào Cantilever nên ở trên kim MC sẽ dễ dàng thay thế cũng như nâng cấp phần Cantilever, còn kim MM thì không được vì cuộn dây được gắn trên Cantilever và đầu cuộn dây được gắn dập pin nên tháo dỡ ra thì sẽ dễ đứt dây và gần như là không thể.

Ưu điểm/ nhược điểm của kim MM và kim MC​

Đối với kim MM có cấu tạo rung phần nam châm nên sẽ có cuộn dây lớn hơn, cục nam châm sẽ nhỏ hơn, còn kim MC thì cuộn dây rung động nên cuộn dây sẽ nhỏ hơn và cục nam châm lớn hơn.

Ưu điểm của kim MM là có cuộn dây lớn hơn và cục nam châm rung động trong sợi dây nên tín hiệu đầu ra khá lớn, sau đó tín hiệu này chỉ cần đi qua một bộ phono preamp có cấu tạo đơn giản thì cũng đã có thể tới preamp, phát âm thông qua power amp và loa. Nhưng nhược điểm là do phải gắn một cục nam châm lên Cantilever nên trọng lượng của kim khá nặng và đầu kim Cantilever phải lớn một chút để gánh được cục nam châm dẫn đến độ tuyến tính của kim trong quá trình va chạm với rãnh đĩa sẽ không tốt làm cho âm thanh nhỏ, chi tiết nhỏ, micro không thể hiện được quá rõ ràng.

Ưu điểm của kim MC là nhẹ nhàng do kim có cấu tạo cuộn dây gắn trên Cantilever, khi đầu Cantilever, phần đầu Stylus va chạm với các rãnh trong mâm than sẽ rất nhẹ, nhạy từ đó những chi tiết micro sẽ thể hiện rõ ràng hơn. Và khi đặt 2 kim cạnh nhau thì rõ ràng phần Cantilever của kim MC nhỏ hơn rất nhiều so với phần Cantilever của kim MM. Nhược điểm của kim MC là cuộn dây gắn trên Cantilever nhỏ nên rung động tạo ra dòng điện, tín hiệu tạo ra cũng rất nhỏ, nếu muốn khuếch đại tín hiệu lên thì phải đi qua mẫu phono có cấu tạo phức tạp hơn, đôi khi là cần có một biến thế để kích tín hiệu âm thanh trước phần phono.

Với ưu nhược điểm của 2 mẫu kim này thì kim MC cần phải có bộ khuếch đại đắt tiền hơn thì mới khuếch đại được tín hiệu cho mẫu kim này, còn kim MM thì đơn giản, dễ dàng hơn cho người mới nhập môn. Còn với việc lựa chọn phono preamp cho kim MM và kim MC cũng rất đơn giản bởi vì trên thị trường hiện nay thì phono cũng phân ra phono preamp cho MM và phono preamp cho MC, hoặc một số mẫu phono đắt tiền cũng hỗ trợ cho cả MM lẫn MC.

Còn một loại kim nữa là kim quang học, một loại kim đặc biệt nên Audiolab sẽ mời một người đặc biệt là đại diện của bên phân phối DS Audio đến để chia sẻ về loại kim quang học duy nhất tại thị trường hiện nay giúp chúng ta có một góc nhìn khái quát hơn, biết được về cách vận hành chính xác hơn. Ở kỳ series tiếp theo, Audiolab sẽ giới thiệu thêm về tay cần, các thành phần cấu tạo khác như là mô tơ, mâm plater bên trên.

Tham gia thảo luận chủ đề này tại đây bạn nhé: Click here